ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Δράσεις

Μεταρρύθμιση της Ειδικής Εκπαίδευσης

Η κύρωση της Σύμβασης του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, από την Κυπριακή Δημοκρατία, με τον περί της Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες Νόμο 8(ΙΙΙ) του 2011, σηματοδοτεί μια νέα περίοδο για την εξυπηρέτηση των παιδιών με αναπηρίες. Με βάση τη Σύμβαση, το κράτος έχει την υποχρέωση να προάγει, να προστατεύει και να διασφαλίζει την πλήρη και ίση απόλαυση όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών, από τα παιδιά με αναπηρίες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας (Υ.Π.Π.Α.Ν.) προγραμμάτισε και υλοποίησε δράσεις, οι οποίες εγκρίθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο και περιλαμβάνονται στο Πρώτο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Αναπηρία (2013-2015).

Η πρώτη Έκθεση της Κύπρου αξιολογήθηκε, τον Μάρτιο του 2017, από την Επιτροπή του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία. Μετά από τις συστάσεις της Επιτροπής προς την Κυπριακή Δημοκρατία, διαφάνηκε ότι υπήρχε ανάγκη να καθοριστούν στρατηγικές επιδιώξεις, οι οποίες θα βελτιώσουν περαιτέρω την ποιότητα της ζωής των ατόμων με αναπηρίες. Στη βάση αυτού, το Υπουργικό Συμβούλιο με Απόφασή του, στις 19 Δεκεμβρίου 2017, ενέκρινε την Πρώτη Εθνική Στρατηγική για την Αναπηρία (2018-2028) και το Δεύτερο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Αναπηρία (2018-2020), τα οποία αποτελούν συλλογική προσπάθεια όλων των Υπουργείων και κρατικών υπηρεσιών. Η Εθνική Στρατηγική καθορίζει το όραμα, τις αξίες, τις στρατηγικές επιδιώξεις και τους στόχους της Κυπριακής Δημοκρατίας για την υλοποίηση των δικαιωμάτων των πολιτών με αναπηρίες, κατευθύνοντας όλους τους φορείς της πολιτείας προς τις δράσεις εκείνες που θα προσθέσουν αξία και θα βελτιώσουν περαιτέρω την ποιότητα της ζωής των ατόμων με αναπηρίες.

Στο πλαίσιο της Πρώτης Εθνικής Στρατηγικής για την Αναπηρία και του Δεύτερου Εθνικού Σχεδίου Δράσης, το Υ.Π.Π.Α.Ν. υλοποιεί αριθμό δράσεων, μία εκ των οποίων είναι και η μεταρρύθμιση της Ειδικής Εκπαίδευσης. Με σκοπό την αναθεώρηση της υφιστάμενης νομοθεσίας (αντικατάσταση των περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες Νόμων του 1999 έως 2014) και των πρακτικών που ακολουθούνται στον χώρο της εκπαίδευσης των παιδιών με ειδικές ανάγκες, τον Οκτώβριο του 2017, ο Υπουργός Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας ανακοίνωσε, σε συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού, την πρόθεση του Υ.Π.Π.Α.Ν. για διαμόρφωση ενός νέου νομοθετικού πλαισίου.

Αμέσως μετά την ανακοίνωση του Υπουργού, το Υ.Π.Π.Α.Ν. προχώρησε σε ανοικτή δημόσια διαβούλευση, κατά την οποία ο/η κάθε ενδιαφερόμενος/η μπορούσε να καταθέσει τις απόψεις του/της, μέσω ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου, αναφορικά με ενδεχόμενες μεταρρύθμισες στον χώρο της ειδικής εκπαίδευσης. Παράλληλα, τον Φεβρουάριο του 2018 εξασφαλίστηκε τεχνική βοήθεια από τη Γενική Διεύθυνση Υποστήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (Directorate General for Structural Reform Support) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με σκοπό τη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας. Μέσω της τεχνικής βοήθειας, το Υ.Π.Π.Α.Ν. συνεργάζεται με εμπειρογνώμονες του Ευρωπαϊκού Φορέα για την Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση, ώστε να διαμορφωθεί ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο θα εξυπηρετεί τις ανάγκες όλων ανεξαιρέτως των παιδιών.

Οι εμπειρογνώμονες μελέτησαν προσεκτικά τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης που είχε το Υ.Π.Π.Α.Ν. με τους ενδιαφερόμενους φορείς, μελέτησαν το εκπαιδευτικό σύστημα της Κύπρου, πραγματοποίησαν ξεχωριστές συναντήσεις με οργανώσεις αναπήρων, γονέων, εκπαιδευτικών, μαθητών/τριών, την Επίτροπο Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, και επισκέφτηκαν και συζήτησαν με τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού.

Ακολούθως, οι εμπειρογνώμονες υπέβαλαν συστάσεις για τροποποίηση της νομοθεσίας και πολιτικής που διέπει την ειδική εκπαίδευση και ετοίμασαν προσχέδιο νέας Νομοθεσίας. Τόσο οι συστάσεις όσο και το προσχέδιο νόμου τέθηκαν σε διαβούλευση και συζητήθηκαν διεξοδικά σε συναντήσεις με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να υποβάλουν τις απόψεις τους. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν σε συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού, κατά την οποία οι βουλευτές εξέφρασαν την ικανοποίησή τους τόσο για τη διαδικασία που ακολουθήθηκε, όσο και για την ταχύτητα με την οποία κινήθηκαν οι εμπειρογνώμονες και το Υ.Π.Π.Α.Ν.

Η δεύτερη φάση υλοποίησης της μεταρρύθμισης βρίσκεται σε εξέλιξη. Τον Σεπτέμβριο του 2019 πραγματοποιήθηκε η εναρκτήρια συνάντηση, στην οποία ενημερώθηκαν όλοι οι φορείς, τον Νοέμβριο του 2019 έγινε η επίσκεψη μελέτης στην Πορτογαλία για ενημέρωση των λειτουργών του Υ.Π.Π.Α.Ν. και τον Δεκέμβριο του 2019 αποστάληκε το ερωτηματολόγιο ανάλυσης πόρων, στον Ευρωπαϊκό Φορέα για την Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση. Παράλληλα, συστάθηκαν τρεις Ομάδες Εργασίας, οι οποίες αποτελούνταν από εκπροσώπους των εμπλεκόμενων φορέων, με στόχο την υποβολή συμπερασμάτων αναφορικά με τα ακόλουθα θέματα:

  • I. Είδη εκπαιδευτικών παροχών και στήριξης, ηγετικές ικανότητες και πρακτικές διδασκαλίας
  • II. Διαδικασίες αξιολόγησης και στήριξης με επίκεντρο τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς, τους ηγέτες και τα μαθησιακά περιβάλλοντα
  • III. Ρόλος Κέντρων Στήριξης Ενιαίας Εκπαίδευσης.

Τα συμπεράσματα αυτά διαμορφώθηκαν σε συστάσεις, στη βάση των οποίων ετοιμάστηκε προσχέδιο των κανονισμών που είναι απαραίτητοι για την εφαρμογή του νόμου πλαίσιο. Ως εκ τούτου, αναμένεται μέχρι τον Ιούνιο 2021 να έχει ολοκληρωθεί η ετοιμασία τόσο του Νόμου όσο και των Κανονισμών. Σημειώνεται ότι η νέα νομοθεσία δεν θα αφορά μόνο τα παιδιά με αναπηρία, αλλά θα αφορά όλα τα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που ανήκουν σε ευάλωτες και ειδικές ομάδες πληθυσμού και βιώνουν φραγμούς στη μάθηση, καθώς και τα χαρισματικά και ταλαντούχα παιδιά.

Το Υ.Π.Π.Α.Ν. ενεργώντας στη βάση του σεβασμού του δικαιώματος φοίτησης όλων των παιδιών στο δημόσιο σχολείο, ανεξαρτήτως αναπηρίας, εθνικότητας, φύλου ή κοινωνικοοικονομικής προέλευσης, επιδιώκει να προσφέρει ίσες ευκαιρίες μάθησης σε όλα τα παιδιά, στοχεύοντας σε μια μεταρρύθμιση, η οποία θα εξασφαλίζει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο δράσης για την καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών όλων των παιδιών με αναπηρία. Επίσης, σέβεται όλες τις απόψεις που κατά καιρούς εκφράζονται και θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε να υπάρξει η ευρύτερη δυνατή συναίνεση, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη το καλώς νοούμενο συμφέρον των παιδιών.

Υπηρεσία Διαδικτύου και Επικοινωνίας - Υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας