ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαπολιτισμική Αγωγή και Εκπαίδευση

Συνοπτικά, η παγκύπρια σύνθεση του μαθητικού πληθυσμού στα δημοτικά και στα νηπιαγωγεία για τη σχολική χρονιά 2014-2015, παρουσιάζεται στον ακόλουθο πίνακα:

 

ΔΗΜΟΤΙΚΑ (%)

ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ (%)

Ελληνοκύπριοι

83,09

85,23

Τουρκοκύπριοι

0,20

0,15

Μαρωνίτες

0,23

0,14

Αρμένιοι

0,08

0,07

Λατίνοι

0,00

0,00

Αλλοδαποί

16,40

14,41

ΣΥΝΟΛΟ

100,00

100,00


Οι πέντε πρώτες χώρες από τις οποίες προέρχονται οι αλλοδαποί μαθητές στα δημοτικά σχολεία είναι: Ρουμανία, Βουλγαρία, Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο και Συρία. Αντίστοιχα, οι πέντε πρώτες χώρες από τις οποίες προέρχονται οι αλλοδαποί μαθητές στα νηπιαγωγεία διαφοροποιείται ως ακολούθως: Γεωργία, Ελλάδα, Ρουμανία, Βουλγαρία και Συρία.

Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της Διεύθυνσης Δημοτικής Εκπαίδευσης, κατά τη σχολική χρονιά 2014-2015, ο αριθμός των αλλόγλωσσων μαθητών που φοιτούν στα δημοτικά σχολεία της Κύπρου ανέρχεται σε 7225 σε σύνολο 49156 μαθητών, αριθμός που αντιπροσωπεύει ένα ποσοστό της τάξης του 14,7% του συνόλου του μαθητικού πληθυσμού των δημοτικών σχολείων. Αντίστοιχα, ο αριθμός αυτός στα νηπιαγωγεία ανέρχεται σε 1468 σε σύνολο 12066 μαθητών, αριθμός που αντιπροσωπεύει ένα ποσοστό της τάξης του 12,2% του συνόλου των μαθητών.

Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει το ποσοστό των αλλόγλωσσων μαθητών κατά τα τελευταία πέντε χρόνια στα δημοτικά σχολεία:


ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

ΑΡ.ΑΛΛΟΓΛΩΣΣΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΠΟΣΟΣΤΟ

2010-2011

6047

12,0

2011-2012

6670

13,3

2012-2013

6672

13,4

2013-2014

6808

13,9

2014-2015

7225

14,7


Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού (Υ.Π.Π.) με τη σαφή πολιτική του, όσον αφορά την εκπαίδευση των αλλόγλωσσων παιδιών, επιδιώκει την ομαλή ενσωμάτωσή τους στο κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα και όχι την αφομοίωσή τους. Στόχος της παρεχόμενης εκπαίδευσης είναι η προσφορά ενισχυμένων και διαφοροποιημένων προγραμμάτων εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας στα παιδιά των παλιννοστούντων και αλλοδαπών, για αποτελεσματικότερη επικοινωνία και ομαλή ένταξη στο κοινωνικό σύνολο. Μόνιμη επιδίωξη του Υ.Π.Π. είναι η προστασία των ελευθεριών και δικαιωμάτων όλων των μελών της κυπριακής κοινωνίας, από τις οποιεσδήποτε ρατσιστικές διακρίσεις και τάσεις κοινωνικού αποκλεισμού. Στο μέτρο που αυτό είναι δυνατό, γίνεται προσπάθεια ομοιόμορφης και ισόρροπης κατανομής των αλλόγλωσσων μαθητών σε διάφορα δημοτικά σχολεία, χωρίς να επιδιώκεται η συγκέντρωσή τους σε ορισμένα μόνο σχολεία.

Για την προώθηση της ομαλής ένταξης των αλλόγλωσσων μαθητών στα σχολεία, το Υ.Π.Π. υιοθετεί το διαπολιτισμικό μοντέλο, στο πλαίσιο των παιδαγωγικών προσεγγίσεων και πρακτικών που προωθεί και της ευρύτερης εκπαιδευτικής πολιτικής του, θεωρώντας ότι αυτό αποτελεί την αποτελεσματικότερη εκπαιδευτική στρατηγική, που μπορεί να συμβάλει στην αλληλοαποδοχή, στην καλλιέργεια κλίματος εμπιστοσύνης και στην εξάλειψη αρνητικών στερεοτύπων και προκαταλήψεων μεταξύ των παιδιών. Η φιλοσοφία που διέπει την πολιτική ένταξης των υπηκόων χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των υπηκόων τρίτων χωρών στο εκπαιδευτικό σύστημα συμπυκνώνεται στους πιο κάτω στόχους της προσπάθειας για εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού μας συστήματος:
  • Δημοκρατικό σχολείο που ενσωματώνει και δεν αποκλείει. Αυτό σημαίνει ισότητα ευκαιριών για πρόσβαση, συμμετοχή, επιτυχία και εσωσχολική «μεταχείριση», με σεβασμό στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα του μαθητικού πληθυσμού, καθώς και στις ατομικές ανάγκες.
  • Σχολικό σύστημα/παιδεία που αναγνωρίζει και αποδέχεται πλήρως τη διαφορετικότητα, τον πλουραλισμό (πολιτιστικό, γλωσσικό, θρησκευτικό) και την πολλαπλή νοημοσύνη.

Το Υ.Π.Π. στην προσπάθειά του να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις ιδιαίτερες εκπαιδευτικές και κοινωνικές ανάγκες των αλλόγλωσσων παιδιών, έχει διαμορφώσει επίσημη πολιτική για θέματα Διαπολιτισμικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, στο πλαίσιο της οποίας πραγματοποιήθηκαν οι ακόλουθες δράσεις:

α) Η Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης υπέβαλε στην Αρμόδια Αρχή Επίσημη Έκθεση για τη Διαπολιτισμική Αγωγή και Εκπαίδευση. Στο πλαίσιο της Έκθεσης αυτής αναπτύχθηκε ένα σχέδιο δράσης το οποίο πρότεινε την προώθηση διάφορων μέτρων, που είχαν ως αποτέλεσμα τα ακόλουθα:
  • Τη σχολική χρονιά 2013-2014, έχει δοθεί χρόνος 2411 διδακτικών περιόδων σε όλες τις τάξεις των δημοτικών σχολείων στις οποίες φοιτούν αλλόγλωσσα παιδιά, τα οποία έχουν ανάγκη ενισχυτικής διδασκαλίας για εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας.
  • Αγοράζονται ετήσια από την Ελλάδα αντίτυπα διάφορων σειρών βιβλίων που διατίθενται σε όλα τα δημοτικά σχολεία, για να βοηθηθούν οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας.
  • Τα Επιμορφωτικά Κέντρα εφαρμόζουν διάφορα προγράμματα για τη στήριξη των ενηλίκων και μαθητών, όπως για παράδειγμα: πρόγραμμα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας από παιδιά επαναπατρισθέντων Κυπρίων, παλιννοστούντων και άλλα αλλόγλωσσα παιδιά δημοτικού σχολείου και γυμνασίου, πρόγραμμα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας από Τουρκοκύπριους, πρόγραμμα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας από πολιτικούς πρόσφυγες, καθώς και πρόγραμμα παροχής υποστήριξης για μετάφραση και διερμηνεία.

β) Όσον αφορά τη φοίτηση των αλλόγλωσσων μαθητών στα δημοτικά σχολεία της Κύπρου ζητήθηκε γνωμάτευση από τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας. Η Νομική Υπηρεσία με γνωμάτευσή της θεωρεί ότι το Άρθρο 20 του Συντάγματος διασφαλίζει το δικαίωμα εκπαίδευσης όχι μόνο των πολιτών της Δημοκρατίας, αλλά και των αλλοδαπών. Ως εκ τούτου, έχουν δοθεί οδηγίες στους διευθυντές/διευθύντριες των σχολείων όπως εγγράφουν όλους ανεξαιρέτως τους μαθητές. Ταυτόχρονα, όμως, σύμφωνα με νεότερη γνωμάτευση της Νομικής Υπηρεσίας «οι μαθητές, τόσο Τουρκοκύπριοι όσο και αλλοδαποί, υπόκεινται στους νόμους και κανονισμούς των σχολείων της Κυπριακής Δημοκρατίας».

γ) Τα σχολεία σεβόμενα την κουλτούρα, τα ήθη, τα έθιμα και τον πολιτισμό των αλλόγλωσσων παιδιών, αναπτύσσουν κάθε χρόνο διάφορες δραστηριότητες που επιτρέπουν την αλληλεπίδραση στοιχείων του πολιτισμού, τον οποίο φέρνουν τα παιδιά από τη χώρα προέλευσής τους, με στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού.

Οι τάξεις των νηπιαγωγείων αποτελούν ιδανικά μαθησιακά περιβάλλοντα για τους αλλόγλωσσους μαθητές για γλωσσική ανάπτυξη σε μια ηλικία που ο έμφυτος μηχανισμός απόκτησης γλώσσας είναι πλήρως ενεργοποιημένος. Τα παιδιά μαθαίνουν και κοινωνικοποιούνται όχι μόνο σε αλληλεπίδραση με τη νηπιαγωγό, αλλά κυρίως με τους συνομήλικούς τους μέσα από το παιγνίδι που είναι η βασική μέθοδος δόμησης της γνώσης, της πνευματικής και της συναισθηματικής τους ανάπτυξης.

Παράλληλα, το Υπουργικό Συμβούλιο με την υπ. αρ. απόφασή του 67. 598 ημερ. 30/7/2008 ενέκρινε το «Κείμενο Πολιτικής του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού για τη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση», το οποίο αποτελεί τη βάση για την προώθηση της ομαλής ένταξης των αλλόγλωσσων παιδιών στο Κυπριακό Εκπαιδευτικό Σύστημα. Το Υ.Π.Π., στο πλαίσιο της δημιουργίας ενός δημοκρατικού σχολείου που ενσωματώνει και δεν αποκλείει, προωθεί την εισαγωγή των πιο κάτω μέτρων, με στόχο την επιτάχυνση και ομαλοποίηση της ένταξης των αλλόγλωσσων μαθητών στο σχολικό σύστημα και στην κοινωνία της Κύπρου:

- Η Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης με σχετική εγκύκλιό της ημερομηνίας 3 Σεπτεμβρίου 2013, ενημέρωσε αναλυτικά τους διευθυντές/διευθύντριες των σχολείων για όλα τα θέματα πολιτικής που αφορούν τη Διαπολιτισμική Αγωγή και Εκπαίδευση, περιλαμβάνοντας εισηγήσεις τόσο για την ομαλή ένταξη των αλλόγλωσσων παιδιών στο σχολικό περιβάλλον όσο και καλές πρακτικές για αποτελεσματική διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας.
- Διεξαγωγή σεμιναρίων επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών για τη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης ή/και ως ξένης γλώσσας που οργανώνονται από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έχει διευρυνθεί η εφαρμογή προγραμμάτων επιμόρφωσης σε θέματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, διδασκαλίας σε τάξεις μαθητών με διαφορετική μητρική γλώσσα και πολιτισμική ταυτότητα και διδασκαλίας της ελληνικής ως δεύτερης ή/και ως ξένης γλώσσας.
- Η αξιολόγηση του γλωσσικού επιπέδου και η διαπίστωση των γλωσσικών αναγκών των αλλόγλωσσων παιδιών μπορεί να γίνει μέσω ειδικά κατασκευασμένων δοκιμίων. Για την αξιολόγηση του βαθμού κατοχής της ελληνικής και της ανάλογης κατανομής στα δύο επίπεδα, μπορεί να χρησιμοποιηθούν τα κατατακτήρια δοκίμια «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ και ΙΙΙ» του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων της Ελλάδας, για παιδιά ηλικίας 6-12 ετών. Η χορήγηση του υλικού αυτού θα τύχει παρακολούθησης από το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης. Για τον ίδιο σκοπό, μπορεί να αξιοποιηθούν και τα εγχειρίδια με τίτλο «Αρχική εκτίμηση του βαθμού κατοχής της ελληνικής γλώσσας».
- Το Υ.Π.Π. έχει ήδη ετοιμάσει σχετικό Οδηγό Υποδοχής, με στόχο την ομαλοποίηση της υποδοχής των νεοεισερχόμενων αλλόγλωσσων μαθητών από τα σχολεία. Ο Οδηγός Υποδοχής διαγράφει με σαφήνεια τη διαδικασία υποδοχής και αρχικής ένταξης των νέων αλλόγλωσσων μαθητών από τις σχολικές μονάδες και περιλαμβάνει, επίσης, έντυπο με βασικές πληροφορίες για αλλόγλωσσους μαθητές και γονείς για το εκπαιδευτικό σύστημα της Κύπρου, τις προοπτικές και επιλογές φοίτησης και τα δικαιώματα και υποχρεώσεις των μαθητών. Στόχος της εκπόνησης του Οδηγού Υποδοχής είναι η προσαρμογή και εξοικείωση των μαθητών με το νέο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον, όπως, επίσης, και η πληροφόρηση των μαθητών και των οικογενειών τους για τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα που έχουν. Το συγκεκριμένο έντυπο με τίτλο: «Οδηγός Υποδοχής στην Κυπριακή Εκπαίδευση», έχει μεταφραστεί σε οκτώ ξένες γλώσσες, που έχουν επιλεγεί με βάση τους μεγαλύτερους αριθμούς κατά εθνότητα των αλλόγλωσσων μαθητών, που φοιτούν στη Δημοτική και τη Μέση Εκπαίδευση. Οι γλώσσες στις οποίες έχει εκδοθεί ο Οδηγός είναι οι εξής: Αγγλική, Τουρκική, Ρωσική, Γεωργιανή, Βουλγαρική, Ρουμανική, Ουκρανική και Αραβική. Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο των δράσεων που συγχρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο έχει προχωρήσει στην έκδοση ενημερωτικού οδηγού με τίτλο «Ενημερωτικός Οδηγός Υποδοχής στην Κυπριακή Εκπαίδευση. Καλώς ήλθατε στην Κύπρο, καλώς ήλθατε στο σχολείο». Ο οδηγός έχει εκδοθεί σε πέντε γλώσσες (Αραβικά, Γεωργιανά, Ουκρανικά, Ρωσικά Τουρκικά).
- Προσθήκη διαπολιτισμικών στοιχείων στα αναλυτικά προγράμματα και σχολικά εγχειρίδια, που πρόκειται να δημιουργηθούν στο πλαίσιο των αλλαγών στη δομή και το περιεχόμενο της εκπαίδευσης.
- Παραγωγή και δημιουργία κατάλληλου εκπαιδευτικού και επιμορφωτικού υλικού, όπως και αξιοποίηση διδακτικού υλικού που έχει παραχθεί στην Ελλάδα.


Υλικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ενισχυτική διδασκαλία των αλλόγλωσσων παιδιών
Θέμα Αρχείο
Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι
Ας μιλήσουμε Ελληνικά ΙΙ
Ας μιλήσουμε Ελληνικά ΙΙΙ
Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»
Αρχική εκτίμηση του βαθμού κατοχής της ελληνικής γλώσσας – Φυλλάδιο για το μαθητή/Επίπεδο 1
Αρχική εκτίμηση του βαθμού κατοχής της ελληνικής γλώσσας – Φυλλάδιο για το μαθητή/Επίπεδο 2
Αρχική εκτίμηση του βαθμού κατοχής της ελληνικής γλώσσας – Φυλλάδιο απαντήσεων
Αρχική εκτίμηση του βαθμού κατοχής της ελληνικής γλώσσας – Φυλλάδιο για το δάσκαλο
Πρόγραμμα σπουδών για τη διδασκαλία της νεοελληνικής γλώσσας στην υποχρεωτική εκπαίδευση (δημοτικό και γυμνάσιο) – Οδηγός για τον εκπαιδευτικό

Υπηρεσία Διαδικτύου - Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού