ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ

Οικοσελίδα


Σκοπός των προγραμμάτων Αγωγής Υγείας είναι η προάσπιση, η βελτίωση, και η προαγωγή της σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας των μαθητών/τριών, αφενός μεν με την ενδυνάμωση της προσωπικότητάς τους, αφετέρου δε με την αναβάθμιση του κοινωνικού και φυσικού περιβάλλοντός τους. Η Αγωγή Υγείας αποτελεί την ενδεδειγμένη προληπτική προσέγγιση στο χώρο της εκπαίδευσης στην αντιμετώπιση προβλημάτων που αφορούν στις διαπροσωπικές σχέσεις, στην αντικοινωνική συμπεριφορά, στην παραβατικότητα, στο κάπνισμα, στο αλκοόλ, στα ναρκωτικά, στα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα, στην παχυσαρκία, στην οδική ασφάλεια καθώς και στο ρατσισμό.

Στα πλαίσια της εφαρμογής των νέων αναλυτικών προγραμμάτων, η Αγωγή Υγείας εντάχθηκε ως ξεχωριστό γνωστικό αντικείμενο στο ωρολόγιο Πρόγραμμα των σχολείων Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης. Στο μάθημα της Αγωγής Υγείας οι μαθητές δεν έχουν απλά την ευκαιρία να ενημερωθούν για τις σωματικές συνέπειες ορισμένων συμπεριφορών, αλλά κυρίως να κρίνουν τους παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά τους, να εξασκηθούν σε δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας, διαχείρισης των συγκρούσεων και αντιμετώπισης της πίεσης των φίλων, να αντιμετωπίζουν τα κοινωνικά στερεότυπα, να διαχειρίζονται θέματα όπως ασφάλεια, αγωγή του καταναλωτή, δικαιώματα και υποχρεώσεις, χρήση και κατάχρηση ουσιών εξάρτησης, σεξουαλική αγωγή κ.α.

Το ΥΠΠ στηρίζει τις σχολικές μονάδες στην ανάπτυξη και εφαρμογή σχεδίου δράσης αγωγής υγείας και πρόληψης της παραβατικότητας. Το σχέδιο δράσης θα πρέπει να είναι αποδεκτό από τους μαθητές και το προσωπικό του σχολείου, να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες του κάθε σχολείου, ενώ παράλληλα να αξιοποιεί ευκαιρίες συνεργασίας με τους γονείς, την κοινότητα και άλλους φορείς. Στα πλαίσια εφαρμογής αυτής της στρατηγικής του ΥΠΠ, έχει ζητηθεί με
εγκύκλιο (αρ.2922 για τη Δημοτική, αρ.5486 για τη Μέση Γενική και αρ.1297 για τη Μέση Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση) όπως όλες οι σχολικές μονάδες αναπτύξουν και εφαρμόσουν σχέδιο δράσης αγωγής υγείας και πρόληψης της παραβατικότητας. Στη σχετική εγκύκλιο υπάρχουν παραδείγματα καλής πρακτικής.

Στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού λειτουργεί το Γραφείο Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας για στήριξη των σχολείων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Το Γραφείο Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας προβαίνει στις ακόλουθες ενέργειες:
  • Επιμορφώσεις Εκπαιδευτικού Προσωπικού. Οι σχετικές επιμορφώσεις ανακοινώνονται με εγκυκλίους στην ιστοσελίδα του ΥΠΠ.
  • Στήριξη στην εφαρμογή του Προγράμματος Σπουδών Αγωγής Υγείας μέσω προγραμματισμένων επισκέψεων στις σχολικές μονάδες.
  • Επιχορηγήσεις Δράσεων των σχολικών μονάδων: Μεγάλος αριθμός προγραμμάτων, δράσεων και παρεμβάσεων Αγωγής Υγείας έχουν υλοποιηθεί κατά τη σχολική χρονιά 2013-2014, μετά από επιχορήγηση που εξασφάλισαν από τη Συντονιστική Επιτροπή Αγωγής Υγείας και Πολιτότητας. Οι δράσεις που επιχορηγούνται στοχεύουν στην ενίσχυση των παραγόντων που εξυπηρετούν τους στόχους της Αγωγής Υγείας: Ανάπτυξη και ενδυνάμωση εαυτού, ανάπτυξη ασφαλούς και υγιούς ζωής, δημιουργία και βελτίωση κοινωνικού εαυτού, δημιουργία ενεργού πολίτη, καλλιέργεια προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, αποτελεσματική διαχείριση συναισθημάτων και ανάπτυξη επικοινωνιακών δεξιοτήτων, προαγωγή της αυτοεκτίμησης, βελτίωση του ψυχοκοινωνικού κλίματος του σχολείου, στήριξη της οικογενειακής επάρκειας.

    Το αίτημα για επιχορήγηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά στη Συντονιστική Επιτροπή Αγωγής Υγείας και Πολιτότητας με βάση συγκεκριμένους δείκτες και αφορά όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Το αίτημα για επιχορήγηση γίνεται στη Συντονιστική Επιτροπή Αγωγής Υγείας και Πολιτότητας (ΣΕΑΥΠ). Τα έντυπα και σχετικές πληροφορίες δίνονται στις ΕΓΚΥΚΛΙΟΥΣ αρ. 2878 για τη Δημοτική Εκπαίδευση και αρ. 5398 για τη Μέση Γενική και 1237 για τη Μέση Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση.

    Κατά τη σχολική χρονιά 2013-2014 εγκρίθηκαν 540 δράσεις, οι οποίες αφορούσαν μεταξύ άλλων: βελτίωση του σχολικού περιβάλλοντος και διαμόρφωση σχολικής κουλτούρας (δράσεις για δημιουργική και συμμετοχική διαμόρφωση και αξιοποίηση χώρων στα σχολεία), δημιουργικά απογεύματα προς μαθητές και μαθήτριες (π.χ. εργαστήρια μουσικής, θεάτρου, τέχνης, καλλιτεχνικών κατασκευών), καλοκαιρινές δραστηριότητες σε μη προνομιούχες περιοχές, δράσεις και προγράμματα για ενδυνάμωση χαρακτήρα, αντιμετώπιση καταστάσεων παραβατικής συμπεριφοράς, ανάπτυξη και εξέλιξη εαυτού, δημιουργία και βελτίωση κοινωνικού εαυτού, προαγωγή συμπεριφορών ολόπλευρης ανάπτυξης και δράσεις για ανάδειξη πρακτικών που προάγουν την ασφάλεια και την υγεία με την παράλληλη ανάπτυξη της κριτικής σκέψης (π.χ. ενεργός καταναλωτής, συζητήσεις εφήβων), και την εφαρμογή πρακτικών εμπειριών ποιοτικής αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου (π.χ. εκδρομές γνωριμίας και επαφής με τη φύση και με κοινωνικά και πολιτιστικά δρώμενα, επισκέψεις, δημιουργικά διαλείμματα, αντικαπνιστικά προγράμματα και κριτική αντιμετώπιση της χρήσης και κατάχρησης ουσιών κ.τ.λ.). Σημειώνεται ότι η πρακτική αυτή παρουσιάστηκε σε πρόσφατη έκδοση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (World Health Organisation 2013) "Improving the lives of children and young people: case studies from Europe", Volume 3, School (pp.9-17).

    Παράλληλα, προωθήθηκε επιχορήγηση 160 δράσεων, εκτός σχολικού χρόνου, που αφορούσαν στη στήριξη μαθητών και μαθητριών που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες πληθυσμού. Η δράση αυτή στοχεύει να συμβάλλει στην ουσιαστική στήριξη (μαθησιακή, συναισθηματική, ενδυνάμωση εαυτού και κοινωνικού εαυτού, ανάδειξη και καλλιέργεια ταλέντου, ανάπτυξη ασφαλούς ζωής κλπ), των μαθητών και μαθητριών που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού. Η δράση αναπτύχθηκε στο πλαίσιο διεκπεραίωσης της Εθνικής Στρατηγικής για την αντιμετώπιση της Εξάρτησης από Παράνομες Ουσίες και την Επιβλαβή Χρήση του Αλκοόλ.
  • Υποστήριξη των σχολείων στην ολιστική αντιμετώπιση σοβαρών περιστατικών παραβατικότητας. Το σχετικό αίτημα γίνεται στην Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης. Τα έντυπα και σχετικές πληροφορίες δίνονται στην εγκύκλιο αρ.2923 για τη Δημοτική Εκπαίδευση, αρ.5487 για τη Μέση Γενική Εκπαίδευση και αρ.1298 για τη Μέση Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση. Παράλληλα λειτουργεί το Παρατηρητήριο για τη Βία στο Σχολείο, το οποίο συλλέγει, καταγράφει, κωδικοποιεί και αναλύει στοιχεία που αφορούν στην έκταση και τις μορφές βίας στο σχολείο.
  • Εφαρμογή Προγραμμάτων Aγωγής Yγείας
    • Ευρωπαϊκό Δίκτυο Σχολείων Προαγωγής Υγείας: Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Σχολείων Προαγωγής Υγείας (Ε.Δ.Σ.Π.Υ.), στοχεύει στην ανάπτυξη υγιεινού τρόπου ζωής για όλα τα μέλη της σχολικής μονάδας. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται στα σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης με τη συνεργασία του Υπουργείου Υγείας.
    • Ευ Ζην:Το πρόγραμμα είναι καρπός διακρατικής συμφωνίας της Ελλάδας με την Κύπρο. Στα πλαίσια αυτού του προγράμματος, κάθε κυπριακό σχολείο που συμμετέχει συνεργάζεται για δύο χρόνια με ένα ελλαδικό και διερευνούν ένα θέμα σχετικό με την υγεία (κάπνισμα, αλκοόλ, ναρκωτικά, διατροφή κλπ.)
    • Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας: Πρόκειται για Πρόγραμμα επιλεκτικής ή επικεντρωμένης πρόληψης το οποίο συνίσταται στην ενίσχυση δικτύων σχολείων. Στις Ζ.Ε.Π. αναπτύσσονται πολλές καινοτόμες δράσεις προληπτικού χαρακτήρα, όπως λειτουργία αίθουσας δημιουργικής απασχόλησης και ψυχαγωγίας, λειτουργία μαθητικών λεσχών (χορού, θεάτρου, δημοσιογραφίας, μουσικής, ζωγραφικής, ραδιοερασιτεχνισμού, ποδοσφαίρου) και πρόγραμμα εκπαιδευτικών, πολιτιστικών και δραστηριοτήτων αγωγής υγείας.
    • Κυκλοφοριακή Αγωγή: Το πρόγραμμα "Κυκλοφοριακή Αγωγή" προωθεί την ευαισθητοποίηση εκπαιδευτικών και μαθητών σε θέματα οδικής ασφάλειας. Οι δράσεις του προγράμματος περιλαμβάνουν επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και εξάσκηση των παιδιών με τη χρήση σχολικών βοηθημάτων, εποπτικού υλικού και πρακτική εφαρμογή του κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Επιδιώκεται η ανάπτυξη στάσεων και δεξιοτήτων και η καλλιέργεια οδικής συνείδησης και επιθυμητής συμπεριφοράς.
    • Μέντωρ: Οι Μονάδες Εκπαίδευσης Ζωής "Μέντωρ" είναι κινητές αίθουσες διδασκαλίας όπου προσφέρονται προγράμματα εκπαίδευσης από την Α΄ μέχρι την Στ’ Δημοτικού με στόχο την πρόληψη της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών.
    • Σεμινάρια Αντιναρκωτικής Αγωγής: Είναι ετήσια τριήμερα σεμινάρια με επιλεγμένους μαθητές της Β’ Γυμνασίου με στόχο να αποτελέσουν πυρήνες αντίστασης μέσα στα σχολεία τους ενάντια στις εξαρτησιογόνους ουσίες.
    • Πρόγραμμα Διαφυλικής-Σεξουαλικής Αγωγής: Καρπός συνεργασίας του ΥΠΠ και του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου. Αναφέρεται σε θέματα σεξουαλικότητας του ατόμου και στοχεύει στην καλλιέργεια σωστών διαπροσωπικών σχέσεων, σεβασμού και αλληλοεκτίμησης μεταξύ των δύο φύλων.
    • Σχολείο Χωρίς Καπνό: Με σχετική εγκύκλιο αρ. 2110 για τη Δημοτική Εκπαίδευση και αρ. 4316 για τη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση καλούνται τα σχολεία όλων των βαθμίδων να εφαρμόσουν αντικαπνιστικές δράσεις για τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς ή/και τους γονείς και κηδεμόνες των μαθητών. Στην εγκύκλιο επισυνάπτονται κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη αντικαπνιστικής πολιτικής στο σχολείο και ενδεικτικές δραστηριότητες που μπορούν να εφαρμοστούν σε επίπεδο σχολείου και τάξης. Παρέχονται ακόμη πληροφορίες για τις αρνητικές επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία και στατιστικά δεδομένα για τους νεαρούς καπνιστές στην Κύπρο. Τέλος, δίνονται στοιχεία για ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς που μπορούν να στηρίξουν αντικαπνιστικές δράσεις στα σχολεία.
  • Πρόσβαση σε έντυπο και ηλεκτρονικό υλικό: Στο ΥΠΠ λειτουργεί δανειστική βιβλιοθήκη με βιβλία αγωγής υγείας για εκπαιδευτικούς (αίθουσα 136Γ). Το Γραφείο Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας προμηθεύει τις σχολικές μονάδες με βιβλία αγωγής υγείας.
  • Διάδοση Καλών Πρακτικών Αγωγής Υγείας:Το Γραφείο Προγραμμάτων Aγωγής Yγείας διοργανώνει συναντήσεις και συνέδρια μεταξύ των σχολείων με στόχο την ανταλλαγή υλικού. Επίσης διοργανώνει διαγωνισμούς για προληπτικές ενέργειες που αναπτύσσουν οι σχολικές μονάδες που αφορούν στο κάπνισμα, στην ασφάλεια και στην παραβατικότητα. Παραδείγματα καλών πρακτικών εμφανίζονται στην ιστοσελίδα και σε σχετικές εγκυκλίους.
  • Πιλοτική εφαρμογή Κώδικα Συμπεριφοράς κατά του Ρατσισμού & Οδηγού Διαχείρισης και Καταγραφής Ρατσιστικών Περιστατικών: Το Γραφείο Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο έχει προβεί στη δημιουργία αντιρατσιστικής πολιτικής για το Υπουργείο Παιδείας, η οποία θα τεθεί σε πιλοτική εφαρμογή σε Δημοτικά και Γυμνάσια κατά τη σχολική χρονιά 2014-15.
  • Συμμετοχή στην πιλοτική δράση του Συμβουλίου της Ευρώπης: Τον Μάιο 2014 το Γραφείο Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας σε συνεργασία με το ΠΙ υπέβαλε πρόταση υπό τον συντονισμό του ΗΒ και εξασφάλισε χορηγία από το Συμβούλιο της Ευρώπης, για συμμετοχή στο Pilot Project of the Council of Europe Charter on Education for Democratic Citizenship and Human Rights Education. Η Κύπρος, από τον Ιούνιο 2014, συμμετέχει ως χώρα-εταίρος στο έργο "Teaching controversial issues – developing effective training for teachers and school leaders". Σε αυτό λαμβάνουν επίσης μέρος το Ηνωμένο Βασίλειο (συντονιστές), η Ιρλανδία, το Μαυροβούνιο και η Ισπανία ως χώρες-εταίροι. Στο project ως χώρες-συνέταιροι συμμετέχουν και η Αυστρία, η Αλβανία, η Γαλλία και η Σουηδία.

Σκοπός του έργου είναι η αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο η διδασκαλία συγκρουσιακών θεμάτων μπορεί να υποστηρίξει την εκπαίδευση για τη δημοκρατική πολιτότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι χώρες που λαμβάνουν μέρος ανέλαβαν τη δημιουργία και πιλοτική εφαρμογή ενός Προγράμματος Επιμόρφωσης για την ενδυνάμωση των δεξιοτήτων και της αυτοπεποίθησης των εκπαιδευτικών στη διδασκαλία συγκρουσιακών θεμάτων στην τάξη, βασισμένου σε αποτελεσματικές αρχές και διαδικασίες. Η πιλοτική εφαρμογή του Προγράμματος Επιμόρφωσης θα γίνει σε δύο συναντήσεις σε κάθε χώρα, θα αξιολογηθεί και τα αποτελέσματα θα παρουσιαστούν σε Συνέδριο τον Μάρτιο του 2015.

Υπηρεσία Διαδικτύου - Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού